علی اکبری1 
، مهدیه مطیعی2 ، فاطمه رحمانی3 ، بهنام مرادی3
، مهدیه مطیعی2 ، فاطمه رحمانی3 ، بهنام مرادی3
1- گروه پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.
2- گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. ،mahdiehmotie711@gmail.com
3- گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.
2- گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران. ،
3- گروه پرستاری، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، تهران، ایران.
چکیده: (79 مشاهده)
زمینه و هدف: افزایش جمعیت سالمندان در جهان، نیاز به مراقبتهای توانبخشی موثر را برای حفظ استقلال عملکردی این گروه افزایش داده است. علیرغم مزایای اثباتشده این خدمات، نظامهای سلامت بهویژه در کشورهای با درآمد متوسط مانند ایران، با موانع متعددی در ارائه توانبخشی به سالمندان مواجه هستند. این مطالعه با هدف شناسایی و دستهبندی نظاممند چالشهای مراقبت توانبخشی در سالمندان در سطح ملی و بینالمللی انجام شد.
مواد و روشها: در این مطالعه مروری روایتی با راهبرد جستجوی نظاممند، پایگاههای اطلاعاتی MagIran، SID، IranDoc، PubMed، Scopus، ScienceDirect و موتور جستجوی Google Scholar برای یافتن مطالعات منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۴ جستجو شدند. مطالعات اصیل کمی یا کیفی که به بررسی موانع مراقبت توانبخشی سالمندان پرداخته بودند، وارد مطالعه شدند. استخراج دادهها و تحلیل محتوای کیفی توسط دو پژوهشگر به صورت مستقل انجام گرفت. یافتهها سنتز شده و در حوزههای موضوعی دستهبندی گردیدند.
یافتهها: از مجموع ۹۸ منبع بازیابیشده، ۲۳ مطالعه (۱۵ مطالعه ایرانی و ۸ مطالعه خارجی) معیارهای ورود به مطالعه را دارا بودند. چالشهای شناساییشده در هفت حوزه اصلی دستهبندی شدند: محدودیتهای ساختاری (مانند ناکافی بودن زیرساختهای مناسب، کمبود تجهیزات تخصصی)، چالشهای رفتاری (مانند ضعف در ارتباطات، سو رفتار با سالمندان)، شکافهای آموزشی (مانند آموزش ناکافی کارکنان، سواد سلامت پایین)، محدودیتهای اقتصادی-اجتماعی (مانند پوشش ناکافی بیمهای، هزینههای بالای پرداخت از جیب)، مسائل عملکردی (مانند نظام ارجاع ناکارآمد، اجرای ضعیف مراقبتهای سطح اول)، کاستیهای حاکمیتی و رهبری (مانند سیاستهای پراکنده، فقدان هماهنگی بینبخشی) و مشکلات خودمراقبتی (مانند ناتوانیهای جسمی، کاهش تواناییهای شناختی، تابآوری پایین). موانع مالی و چالشهای مرتبط با خود فرآیند توانبخشی، بیشترین فراوانی را در مطالعات واردشده به خود اختصاص دادند.
بحث و نتیجهگیری: مراقبت توانبخشی در سالمندان با موانع چندوجهی در حوزههای ساختاری، آموزشی، مالی و حاکمیتی مواجه است. تقویت مدلهای توانبخشی یکپارچه و جامعهمحور، گسترش پوشش بیمهای خدمات توانبخشی، ارتقای آموزش پرستاران و مراقبان خانوادگی و رفع پراکندگی در حاکمیت و سیاستگذاری، از اقدامات اولویتدار محسوب میشوند. طراحی پژوهشهای آتی باید به حوزههایی که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند (مانند چالشهای حاکمیتی و برخی جنبههای رفتاری) معطوف گردد.
مواد و روشها: در این مطالعه مروری روایتی با راهبرد جستجوی نظاممند، پایگاههای اطلاعاتی MagIran، SID، IranDoc، PubMed، Scopus، ScienceDirect و موتور جستجوی Google Scholar برای یافتن مطالعات منتشرشده بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۴ جستجو شدند. مطالعات اصیل کمی یا کیفی که به بررسی موانع مراقبت توانبخشی سالمندان پرداخته بودند، وارد مطالعه شدند. استخراج دادهها و تحلیل محتوای کیفی توسط دو پژوهشگر به صورت مستقل انجام گرفت. یافتهها سنتز شده و در حوزههای موضوعی دستهبندی گردیدند.
یافتهها: از مجموع ۹۸ منبع بازیابیشده، ۲۳ مطالعه (۱۵ مطالعه ایرانی و ۸ مطالعه خارجی) معیارهای ورود به مطالعه را دارا بودند. چالشهای شناساییشده در هفت حوزه اصلی دستهبندی شدند: محدودیتهای ساختاری (مانند ناکافی بودن زیرساختهای مناسب، کمبود تجهیزات تخصصی)، چالشهای رفتاری (مانند ضعف در ارتباطات، سو رفتار با سالمندان)، شکافهای آموزشی (مانند آموزش ناکافی کارکنان، سواد سلامت پایین)، محدودیتهای اقتصادی-اجتماعی (مانند پوشش ناکافی بیمهای، هزینههای بالای پرداخت از جیب)، مسائل عملکردی (مانند نظام ارجاع ناکارآمد، اجرای ضعیف مراقبتهای سطح اول)، کاستیهای حاکمیتی و رهبری (مانند سیاستهای پراکنده، فقدان هماهنگی بینبخشی) و مشکلات خودمراقبتی (مانند ناتوانیهای جسمی، کاهش تواناییهای شناختی، تابآوری پایین). موانع مالی و چالشهای مرتبط با خود فرآیند توانبخشی، بیشترین فراوانی را در مطالعات واردشده به خود اختصاص دادند.
بحث و نتیجهگیری: مراقبت توانبخشی در سالمندان با موانع چندوجهی در حوزههای ساختاری، آموزشی، مالی و حاکمیتی مواجه است. تقویت مدلهای توانبخشی یکپارچه و جامعهمحور، گسترش پوشش بیمهای خدمات توانبخشی، ارتقای آموزش پرستاران و مراقبان خانوادگی و رفع پراکندگی در حاکمیت و سیاستگذاری، از اقدامات اولویتدار محسوب میشوند. طراحی پژوهشهای آتی باید به حوزههایی که کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند (مانند چالشهای حاکمیتی و برخی جنبههای رفتاری) معطوف گردد.
واژههای کلیدی: توانبخشی، سالمندی، خدمات سلامت برای سالمندان، دسترسی به خدمات سلامت، پرستاری توانبخشی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
