1- مرکز تحقیقات علمی دانشجویان (SSRC)، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
2- مرکز تحقیقات مراقبتهای پرستاری و مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.
3- گروه مدیریت پرستاری، مرکز تحقیقات مراقبتهای پرستاری و مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. ، hajibabaeefateme@yahoo.com
چکیده: (401 مشاهده)
زمینه و هدف فراشایستگی، وضعیتی است که در آن مهارتها، تحصیلات و توانمندیهای فرد فراتر از نیازهای شغلی آن است. این پدیده در پرستاری بهدلیل نقش کلیدی آنان در سیستم سلامت، پیامدهای مهمی دارد و میتواند بر رضایت شغلی، عملکرد، تعهد سازمانی و سلامت روانی پرستاران تأثیر بگذارد. با وجود اهمیت موضوع، مطالعات محدودی به بررسی فراشایستگی در پرستاران پرداختهاند. این مطالعه مروری جامع با هدف شناسایی و تحلیل پیامدهای روانشناختی، شغلی و سازمانی فراشایستگی در پرستاران انجام شد.
روش بررسی این مرور جامع با جستوجوی گسترده در پایگاههای وبآوساینس،پابمد، اسکوپوس، گوگل اسکالر، مگیران، ایرانمدکس و پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی انجام گرفت. کلیدواژههای انگلیسی nurse، nursing و overqualification، skill mismatch و کلیدواژههای فارسی پرستاری، پرستار و فراشایستگی با عملگرهای بولی ترکیب شدند. در مجموع ۳۹ مقاله با استفاده از این کلیدواژهها یافت شد که پس از غربالگری عناوین و چکیدهها، ۸ مقاله به مرحله بررسی متن کامل رسیدند. از این میان، ۶ مقاله با معیارهای ورود و اهداف مطالعه تطابق کامل داشتند و وارد تحلیل نهایی شدند. معیارهای ورود شامل مطالعات کمی و کیفی مرتبط با پیامدهای فراشایستگی در پرستاران بدون محدودیت زبانی و زمانی بود.
یافتهها تمامی مطالعات واردشده از نوع کمی و مقطعی بودند و در کشورهای چین (۳ مطالعه)، یونان (۲ مطالعه) و اردن (۱ مطالعه) انجام شدند. نتایج نشان دادند احساس فراشایستگی در پرستاران با درگیری شغلی (0/562-=r) و رضایت شغلی (0/674-=r) رابطه منفی دارد و به افزایش کسالت شغلی (β=0/44 , 0/001>P) و فرسودگی شغلی (r=0/12, P<0/05) منجر میشود. همچنین، فراشایستگی با سکوت پرستاران نسبت به ایمنی بیمار ( β= 0/18,P<0/01)، احتکار دانش (0/32=r)، پنهانکاری دانش(0/49=r)و اشتیاق وسواسی
(r=0/087, P<0/001) رابطه مثبت داشته و با اشتیاق هماهنگ (0/001>r=-0/076, P) و تعهد عاطفی و هنجاری رابطه منفی نشان داده است.
نتیجهگیری فراشایستگی بهعنوان یک عامل خطر شغلی، با کاهش درگیری و رضایت شغلی و افزایش رفتارهایی مانند سکوت نسبت به خطاهای ایمنی و پنهانکاری دانش در میان پرستاران همراه است. برایناساس، توصیه میشود مدیران پرستاری با اجرای مداخلاتی نظیر آموزش مهارتهای مقابلهای و تابآوری، بازنگری در توزیع وظایف متناسب با توانمندیها و ارتقای مشارکت پرستاران در تصمیمگیریها، از بروز و گسترش احساس فراشایستگی پیشگیری کنند.
نوع مطالعه:
مروري |
موضوع مقاله:
پرستاری دریافت: 1404/2/28 | پذیرش: 1404/10/1 | انتشار: 1404/1/1