مقدمه
تصویر پرستاری در دیدگاه مردم و رسانه‌ها، یکی از مفاهیم چالش برانگیزی است که از دیرباز وجود داشته است و رسانه یکی از عوامل سازنده این مفهوم است [1، 2]. پرستاری به‌عنوان حرفه‌ای مراقبتی و پرستاران به‌عنوان افرادی دلسوز و تحصیل‌کرده، تحت الشعاع گزارش‌های منفی قرار گرفته‌اند [3]. تصویر عمومی جامعه از حرفه پرستاری برای جذب و نگهداری افراد در این حرفه، تخصیص منابع به این حرفه، اعتماد عمومی به این حرفه، احساس هویت در پرستاران، رضایت و فرسودگی شغلی از اهمیت زیادی برخوردار است. درواقع تصویر پرستاری به نقش و هویت پرستار گره خورده و ارائه این تصویر بسته به زمینه فرهنگی هر جامعه‌ای متفاوت است [4].
 در بستر و دیدگاه شغلی، پرستاری تمایل به انتقال یک تصویر حرفه‌ای دارد که به ایجاد و تقویت انگیزه، اعتماد و انتظارات برای پاسخگویی بهتر، در پرستاران منجر شود که خود موجبات رضایت شغلی و انگیزه کاری را فراهم سازد [5]. پرستاری از جمله مشاغلی است که امروزه زیر بنای چگونگی ارائه تصویر آن، از لحاظ اجتماعی و فرهنگی ساخته‌شده است و ارائه تصویری دقیق و صحیح از پرستاران و نقش آن‌ها، در همه رسانه‌ها امری ضروری است. تصویر پرستاری به این معنی است که پرستاران و دیگران چگونه پرستاری را درک می‌کنند [4]. تصویر عمومی پرستاران بسیار متفاوت از تصویری است که خود پرستاران از حرفه پرستاری دارند و بیشتر مبتنی بر اولین برخورد است و ظاهر پرستار اغلب اولین چیزی است که در مورد پرستاران به نمایش گذاشته شده است. تصاویر متناقض و کلیشه‌ای ازحرفه پرستاری خصوصاً در قرن 21 نمایش داده شده است. نقش‌های کلیشه‌ای برای نمایش دادن این حرفه آسان و ساده است اما جای تعجب است که به چه دلیل کسانی که به نوعی از پرستاران تصویرسازی می‌کنند مانند نویسندگان، روزنامه‌نگاران، کارگردانان و یا مدیران تولید فیلم، نمایشنامه‌های تلویزیونی، برنامه‌های خبری و رسانه‌های چاپی از روش‌های دقیق و علمی برای ارائه تصویر پرستاری به عموم بهره نمی‌گیرند [6].
 رسانه‌ها با نمایاندن صحیح و اصولی چهره پرستاری در جوامع می‌توانند بر سیمای پرستاران هم در سطح فردی و هم در سطح حرفه‌ای اثرگذار باشند [7]. رسانه‌های اجتماعی ازجمله رادیو و تلویزیون و شبکه‌های اجتماعی در ارائه تصویری حرفه‌ای و بعضاً غیرحرفه‌ای از مشاغل مختلف از زوایا و ابعاد و دیدگاه‌های متفاوت در جوامع نقش عمده‌ای دارند [8]. بنابراین لازم است برای ارائه یک تصویر اصولی، استاندارد و مطابق با چارچوب حرفه‌ای دقت کافی داشته باشند [5]. رسانه‌ها بر درک و اعتماد عمومی به حرفه و جذب نیرو، سیاست‌گذاری و تصویر از خود پرستاران مؤثر هستند. در کشورهای درحال‌توسعه، مردم نسبت به پرستاری دیدگاهی تخصصی ندارند، به‌طوری‌که ازنظر آن‌ها، پرستاران ممکن است نسبت به پزشکان هوش کمتری داشته باشند یا وابسته به پزشکان، ناتوان و با دستمزد کم تلقی شوند [1]. این کلیشه‌های نمایش داده‌شده ممکن است باعث افزایش و یا تجدیدنظر دانشجویان پرستاری به‌صورت بالقوه، ستایش و یا انکار ارزش‌ها و موقعیت این حرفه باشد. در ایران پرستاران برای کسب احترام از مردم، تلاش می‌کنند؛ بااین‌حال، آن‌ها همچنان در حال مبارزه برای توسعه و رهایی از یک موقعیت زیردست به ارث برده در طول سال‌های گذشته هستند [9]. رسانه‌های اجتماعی ازجمله سینما و تلویزیون در ارائه تصویری حرفه‌ای و بعضاً غیرحرفه‌ای از مشاغل مختلف از زوایا و ابعاد و دیدگاه‌های متفاوت در جوامع نقش عمده‌ای دارند. بنابراین لازم است برای ارائه یک تصویر اصولی، استاندارد و مطابق با چارچوب حرفه‌ای دقت کافی داشته باشند، چراکه نمایش دادن غیرواقعی و اغراق‌آمیز از آن حرفه می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری را به دنبال داشته باشد [1].
 راس و همکاران اذعان دارند پرستاران باید با نشان دادن اخلاقیات و روابط بین حرفه‌ای مناسب و قدرت علمی خود سعی در ارائه تصویری در شأن و منزلت حرفه پرستاری داشته باشند تا هم تصویر ساخته‌شده در رسانه‌ها و هم تصویر عمومی شکل‌گرفته در ذهن مردم اصلاح شود [10]. تحقیقات انجام‌شده توسط اسپیر و همکاران ابعاد مختلفی که بر روی تصویر پرستاری و پرستاران مؤثر هستند را شناسایی کرده است که شامل درک از خود پرستاران، ظاهر فیزیکی، سطح آموزش، گزینه‌های پیشرفت شغلی، هویت تاریخی پرستار در کشور و تعاملات مردم با پرستاران رسمی و غیررسمی و برداشت‌هایی در مورد کیفیت مراقبت‌های دریافتی از آن‌ها بود [7]. 
همچنین یافته‌های اخیر نشان می‌دهد رسانه‌های اجتماعی، به‌ویژه پس از همه‌گیری، نقش مؤثری در بازنمایی نقش پرستاران در افکار عمومی و گفتمان سلامت داشته‌اند. برای نمونه، سارگینسون و وندلر در مطالعه مروری نظام‌مند خود، به تأثیر رسانه‌های اجتماعی در آموزش پرستاری اشاره کرده‌اند [11] و نلسون برانتلی و همکاران نیز استفاده از این رسانه‌ها را عاملی در تصمیم‌گیری‌های حرفه‌ای پرستاران برشمرده‌اند [12].
به‌طورکلی باتوجه‌به این‌که رسانه‌های اجتماعی به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر زندگی امروزی، نقش مهمی در شکل‌دهی به دیدگاه‌ها و بازنمایی حرفه‌ها در سطح جامعه ایفا می‌کنند و پرستاری به‌عنوان یکی از ارکان اصلی نظام سلامت، همواره تحت تأثیر بازنمایی‌های صورت‌گرفته در این رسانه‌ها قرار داشته است؛ بنابراین تصویر پرستاران در رسانه‌های اجتماعی نه‌تنها بر ادراک عمومی از این حرفه اثرگذار است، بلکه می‌تواند پیامدهایی برای هویت حرفه‌ای، جذب نیرو و اعتماد عمومی به نظام سلامت به همراه داشته باشد. تاکنون مطالعات متعددی به بررسی تصویر پرستاری در رسانه‌ها پرداخته‌اند. ازجمله مطالعه‌ای که به تحلیل بازنمایی پرستاران در رسانه‌های اجتماعی قبل و بعد از همه‌گیری کووید-19 پرداخته است، مطالعه تقلیلی و همکاران است [13]. مطالعه حاضر با رویکرد مرور روایتی با هدف تحلیل مفهومی و معنایی بازنمایی حرفه پرستاری در رسانه‌های اجتماعی به‌دنبال شناسایی، گردآوری و تحلیل دقیق شواهد علمی موجود درباره بازنمایی پرستاری در رسانه‌های اجتماعی است و تلاش می‌کند تصویری جامع و مبتنی بر شواهد ارائه کند تا مبنایی قوی‌تر برای سیاست‌گذاری‌های حرفه‌ای، برنامه‌های آموزشی و ارتقای هویت حرفه‌ای پرستاران فراهم شود.

روش بررسی
در این مطالعه مروری روایتی، مطالعات مرتبط با تصویر پرستاری در رسانه‌های اجتماعی از پایگاه‌های معتبر داخلی شامل مگیران، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی و خارجی شامل پابمد، اسکوپوس و وب‌آو‌ساینس به زبان‌های فارسی و انگلیسی در طی سال‌های 2019 تا 2025 با استفاده  از کلیدواژه‌های فارسی پرستاری، رسانه‌های اجتماعی، پرستاران و انگلیسی nursing، nurses، social media (به‌صورت کلیدواژه‌های مستقل و نیز ترکیب آن‌ها با استفاده از عملگرهای بولی (NOT, OR, AND) بررسی شد. 
انتخاب مطالعات براساس ارتباط موضوعی با هدف پژوهش و کیفیت محتوایی انجام گرفت. تمامی مقالات بدون در نظر گرفتن مکان و محل انتشار و شیوه انجام کار مورد بررسی قرار گرفتند.در جست‌وجوی اولیه، 389 مقاله شناسایی شد. پس از حذف 58 مقاله تکراری، 331 مقاله برای مرور مفهومی اولیه بررسی شدند که 299 مورد به‌دلیل نامرتبط بودن با موضوع حذف گردیدند. در مرحله بررسی تمام ‌متن، از میان 32 مقاله باقیمانده، 18مقاله به‌دلیل تمرکز محدود یا فقدان ارتباط مفهومی و 2 مقاله به‌دلیل کیفیت پایین کنار گذاشته شدند. نهایتاً 12 مقاله نهایی با تأکید بر اعتبار مفهومی و تناسب زمینه وارد تحلیل روایتی مضمون شدند.کیفیت علمی منابع با نظر کارشناسی و از طریق بررسی مفهومی و شفافیت روش مطالعه ارزیابی شد (تصویر شماره 1) [14].

یافته‌ها
در جریان مرور حاضر، کل مطالعات شناسایی‌شده در مرحله جست‌وجو مجدداً از منظر ارتباط مفهومی و کفایت محتوایی بررسی شدند. در این فرایند، مقالاتی که صرفاً به جنبه‌های عمومی حرفه پرستاری اشاره داشتند یا فاقد تحلیل مشخص از بازنمایی در رسانه‌های اجتماعی بودند، کنار گذاشته شدند. همچنین تعدادی از مطالعات به‌دلیل ضعف روش‌شناسی، گزارش ناقص یا نبود انسجام در نتایج از تحلیل نهایی خارج گردیدند. درنهایت 12 مقاله دارای ارتباط روشن با هدف پژوهش و کیفیت مفهومی مناسب، مبنای تحلیل روایتی قرار گرفتند. این مطالعات از نظر کشور، نوع رسانه و الگوی تحلیل داده‌ها تنوع داشتند؛ اما درمجموع محتوای آن‌ها زمینه استخراج مضامین اصلی مربوط به تصویرسازی پرستاران در رسانه‌های اجتماعی را فراهم ساخت. بیشتر مطالعات انجام‌شده مربوط به ایران (3 مطالعه)، برزیل (2 مطالعه) و کانادا (2 مطالعه) بودند و سایر پژوهش‌ها در کشورهای لهستان، ایتالیا، ترکیه، پاکستان و ایالات متحده آمریکا انجام شده بودند (جداول شماره 1، 2، 3).










ازنظر روش‌شناسی، بیشترین طرح‌های مورداستفاده تحلیل محتوا (6 مطالعه) بود؛ و سایر مطالعات شامل مرور روایتی (2 مورد)، توصیفی‌مقطعی (2 مورد) و تحلیل گفتمان پست‌ساختارگرایانه (1 مورد) بودند. حجم نمونه‌ها در مطالعات مختلف از 12 تا 400 مورد رسانه‌ای یا شرکت‌کننده متغیر بود که تنوع روش‌های پژوهشی را نشان می‌دهد.
تجمیع یافته‌های مطالعات واردشده، به استخراج پنج مضمون اصلی منجر شد که نحوه بازنمایی پرستاران در رسانه‌ها را توصیف می‌کنند: قهرمان، قربانی، فرشته، آچار فرانسه (همه‌کاره) و خطاکار. در میان این مضامین، تصاویر «پرستار به‌عنوان قهرمان» و «پرستار به‌عنوان فرشته» بیشترین فراوانی را داشتند، به‌ویژه در دوران همه‌گیری کووید-19 که پرستاران به‌عنوان فداکار، مسئول و همدل معرفی شدند. درمقابل، مضامین «قربانی» و «خطاکار» بر فشارهای روانی، فرسودگی شغلی و تداوم نگاه‌های منفی یا کلیشه‌ای نسبت به پرستاران تأکید داشتند. مضمون «آچار فرانسه» نیز بازتاب‌دهنده دیدگاه عمومی و غیرتخصصی نسبت به حرفه پرستاری در رسانه‌ها بود.
به‌طورکلی، یافته‌ها بیانگر آن است که تصویر پرستاران در رسانه‌ها دارای دامنه‌ای گسترده و گاه متناقض است؛ از تحسین و قهرمان‌سازی تا بازتولید کلیشه‌های سنتی. اگرچه برخی از این بازنمایی‌ها موجب افزایش دیده‌شدن اجتماعی و قدردانی از پرستاران شده‌اند، اما استمرار تصاویر کلیشه‌ای نشان می‌دهد همچنان نیاز به ارائه بازنمایی‌های دقیق‌تر و توانمندسازتر از حرفه پرستاری در رسانه‌های سنتی و اجتماعی وجود دارد.

بحث
نتایج مرور روایتی حاضر نشان داد تصویر پرستاری در رسانه‌های اجتماعی عمدتاً در پنج مضمون «قهرمان»، «قربانی»، «فرشته»، «آچار فرانسه» و «خطاکار» بازنمایی شده است؛ این یافته‌ها نشان می‌دهد رسانه‌ها ترکیبی از بازنمایی‌های مثبت و منفی از حرفه‌ی پرستاری ارائه داده‌اند که می‌تواند بر درک عمومی و هویت حرفه‌ای پرستاران اثرگذار باشد. درخصوص نقش قهرمان می‌توان گفت پرستاران قبل از همه‌گیری کوویدـ19 در رسانه‌ها بیشتر تصویر کلیشه‌ای داشتند. پرستاران در اغلب اوقات زنان ضعیف و مطیعی نشان داده می‌شدند که در حال انجام کارهای روتین و روزمره و غیرتخصصی برای بیمار می‌باشند و بدون دستور پزشک به‌صورت مستقل قادر به انجام فعالیت‌های خود نیستند. همچنین اغلب تصاویر نشان می‌داد پرستاران از سطح دانش کمتری نسبت به سایر تیم‌های درمانی برخوردارند و یا صرفاً درحال وارد کردن اطلاعات بیمار در پرونده‌ها و یا رساندن کمک‌های معنوی به بیماران هستند [19].
 ازاین‌رو در رسانه‌ها بیشتر از پرستاران به‌عنوان قهرمان یاد می‌شده است. این دیدگاه در کشورهای درحال‌توسعه بیشتر مشهود است. در مطالعه‌ای که توسط روشنگر انجام شده است نیز تصویر پرستاران به‌صورت افرادی با هوش کمتر نسبت به پزشکان و وابسته به آن‌ها و ضعیف در عملکرد نشان داده شده‌اند [25]. بعد از همه‌گیری کووید-19 پرستاران به‌عنوان قهرمانان خط مقدم مبارزه با همه‌گیری کووید-19 و مدافعان سلامت، شناخته شده‌اند. با ایجاد همه‌گیری کووید-19 واژه پرستار در اینترنت، روزنامه‌ها و رسانه‌های اجتماعی مخصوصاً تلویزیون بسیار پررنگ شد. این تصاویر به‌وضوح پرستاران خسته را با زخم‌هایی بر روی صورت خود، پس از ساعت‌ها پوشیدن ماسک‌های محافظ درحالی‌که از افراد مبتلا به کووید-19 مراقبت می‌کنند، نشان می‌دادند. استعاره‌هایی نظیر حضور در جنگ در مورد گروه‌های پزشکی به کار گرفته شد که به‌دلیل شباهت بین نبرد با کووید-19 و سربازان از خودگذشته در جنگ بوده است [17].
 همچنین با همه‌گیری تصویرسازی‌ها در رسانه‌ها اغلب از مفاهیم دینی شهادت برای توصیف از خودگذشتگی و قهرمان بودن پرستاران در شرایط بحرانی استفاده ‌شد. به‌عنوان‌مثال، یک مقاله آمریکایی استفاده پاپ فرانسیس از الگوهای مذهبی کهن را برجسته کرد [4]. این تصویر ظاهری ارائه‌شده از پرستاران بعد از همه‌گیری کووید-19 با تصویر ظاهری قبل از شیوع همه‌گیری متفاوت بوده است. پرستاران به‌طورکلی برچسب قهرمانان را برای توصیف تعهد خود به ارائه مراقبت جهت افراد مبتلا به کووید-19 با وجود خطرات موجود و عدم وجود منابع و تجهیزات حفاظت شخصی کافی، از رسانه‌ها دریافت کردند [18]. به نظر می‌رسد گفتمان قهرمان در رسانه‌ها برای پرستار و حرفه پرستاری، صرفاً یک بیان خنثی به‌منظور قدردانی و بیان احساسات نیست، بلکه یک تکنیک سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای به انجام رساندن اهداف متعددی ازجمله عادی‌سازی مواجهه پرستاران با خطر، اجرای مدل شهروندی و حفظ قدرت، به کار گرفته شده است. گفتمان قهرمان ازنظر فرهنگی پرستاران را آماده می‌کند، تا برای فداکاری‌های لازم به‌منظور پاسخ به یک بحران نوظهور آماده باشند. 
همچنین، لینچ و همکاران (آمریکا) در مطالعه خود اظهار کردند واژه پرستار قبل از همه‌گیری کووید-19 در روزنامه‌های آنلاین و مقالات نوشته‌شده در روزنامه‌ها بیشتر با نام پزشک همراه بوده است، درحالی‌که بعد از همه‌گیری، واژه پرستار بیشتر در کنار واژه بیمار قرار گرفته بود و این می‌تواند نشان‌دهنده پر رنگ‌تر شدن نقش پرستاران در مراقبت از بیماران بعد از همه‌گیری کووید-19 باشد [23]. در مطالعه ای که فورته (برزیل)، تحت عنوان درخواست پرستاران در رسانه‌ها در دوران همه‌گیری کووید-19 انجام داده است، بیان شده که پرستاران توانسته‌اند نقش آموزشی خود را از طریق انتشار تصاویر و ویدئوهای آموزشی برای راهنمایی مردم جهت جلوگیری از انتشار ویروس، محافظت با درخواست کردن از آن‌ها و تشکیل کمپین‌ها و ایجاد هشتک‌ها به‌خوبی ایفا کنند [22]؛ در این راستا پرستاران از رسانه‌های اجتماعی به‌منظور برقراری ارتباط با مردم و کمک برای تدارکات و حمایت بیشتر دولت‌ها استفاده می‌کردند. 
همچنین شیوع کووید-19 به انجام مجموعه‌ای از مطالعات منجر شده است که برداشت‌ها، افکار و نگرانی‌های عمومی در مورد این همه‌گیری را از طریق استفاده از داده‌های رسانه‌های اجتماعی مورد بررسی قرار داده‌اند. همچنین بسیاری از رسانه‌ها تصویری از پرستاران را به‌عنوان قربانیان به نمایش گذاشته‌اند؛ در این راستا رسانه‌های ایتالیایی از چالش‌های روزانه جدیدی که پرستاران با آن مواجه هستند، به‌عنوان‌مثال، استرس و ترس ناشی از مراقبت روزانه از بیماران به‌دلیل خطر بالای عفونت گزارش می‌دهند [23]. 
در این مورد اینستاگرام‌های ایتالیایی اطلاعاتی را درخصوص مرگ سه پرستار به‌صورت روزانه اعلام می‌کند. در زمان نگارش این گزارش، رسانه‌ها گزارش دادند 28 پرستار در ایتالیا از این بیماری جان باخته‌اند. همچنین تمرکز رسانه‌ها بر نیاز پرستاران به حفاظت برای پاسخگویی به نیازهای بیماران بوده است. یافته‌ها نشان داد پرستاران تجارب متفاوتی از خشم، اضطراب، تنهایی و دیگر مشکلات را در دوران همه‌گیری تجربه کرده‌اند و اطلاعات نادرست رسانه‌ها، عدم وجود تجهیزات و نبود آگاهی کافی در این امر بی‌تأثیر نبود و به نظر می‌رسد گفتمان قهرمان در رسانه‌ها برای پرستار و حرفه پرستاری، صرفاً یک بیان خنثی به‌منظور قدردانی و بیان احساسات نیست، بلکه یک تکنیک سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برای به انجام رساندن اهداف متعددی ازجمله عادی سازی مواجهه پرستاران با خطر، اجرای مدل شهروندی و حفظ قدرت، به کار گرفته شده است [3]. 
گفتمان قهرمان ازنظر فرهنگی پرستاران را آماده می‌کند، تا برای فداکاری‌های لازم به‌منظور پاسخ به یک بحران نوظهورآماده باشند. در مطالعه لینچ و همکاران مصاحبه با پرستارانی که در خطوط مقدم اولیه کووید-19 کار می‌کردند، نشان داد پرستاران تجربه خود را به‌صورت یک احساس دوگانه توصیف کردند که ازیک‌سو باعث می‌شد تنش‌های مسئولیت‌های حرفه‌ای خود و ازسوی‌دیگر تمایل به گریز با شدت بالا را در شرایط سخت و خطرناک و کمبود منابع، تجربه کنند [23]. 
تصویر ارائه‌شده از پرستاران بیشتر مواقع متفاوت از تصویر واقعی آن‌هاست. درواقع، تصویر پرستار چند بعدی، فراگیر و متناقض است. بنابراین خود بیانی پرستاران در رسانه‌ها می‌تواند به درک بهتر این حرفه و اهمیت آن برای سلامت مردم کمک کند و دریچه‌ای باشد برای مردم تا پرستاران را در مواقع اضطراری درک کنند و اعتماد مردم به سیستم پزشکی را افزایش دهد. بیشتر شناخت از پرستاران، از طریق نمایش تصویر آن‌ها در رسانه‌ها، تجربه پزشکی بیماران و مفاهیم سنتی است و اغلب توسط دیگران ساخته شده و به‌ندرت از سوی خودِ پرستاران پدید آمده است [1]. بیان تصویر از خود توسط پرستاران، همان تصویری است که پرستاران انتظار دارند مردم آن را درک کنند. تصاویر اظهارشده توسط پرستاران از خودشان، به‌صورت مراقب، قهرمان، سرباز، منشا امید و کار تیمی می‌باشد و پرستاران به‌ندرت تصاویر منفی که شامل تصویر پرستاران خسته و شکننده است را در رسانه‌ها نشان داده‌اند [4]. 
نقش حرفه‌ای و مهم ایشان در مراقبت از بیمار شناخته‌تر شده و پرستاران از نظر اجتماعی ارزشمندتر شده و گرایش به این حرفه نیز بیشتر گردیده است. از طرفی مشکلات مربوط به این حرفه نیز بیشتر آشکار شد و پرستاران در این زمینه توانستند مشکلات خود را بیشتر به گوش مسئولین برسانند. رسانه‌های اجتماعی به بستر مهمی برای پرستاران تبدیل شده‌اند تا حرفه و زندگی خود را به مردم نشان دهند. تصویر پرستاری ، می‌تواند بر میزان استقبال از حرفه پرستاری و استخدام آن‌ها و باقی ماندن در این حرفه و حفظ ارزش‌های حرفه‌ای پرستاران تأثیرگذار باشد و درنهایت این امر بر سلامت افراد، خانواده‌ها و جوامع مؤثر خواهد بود. 
در کنار تصویرسازی مثبت از پرستاران و حرفه پرستاری در همه‌گیری کووید-19 پرستاران برای حفظ این تصویر در میان مردم و ایجاد تعادل بین مسئولیت حرفه‌ای و زندگی شخصی، جنبه دیگری از مسائل مربوط به پرستاری را ایجاد کرده است که شاید به بررسی‌های بیشتری نیاز داشته باشد. درخصوص مضمون فرشته‌های کلیشه‌ای نیز م‌ توان گفت که حرفه پرستاری اگرچه تصویر بالینی ارائه‌شده از پرستاران در برخی صفحات اینترنتی افرادی مستقل با چهره گشاده، مهربان و لبخند بر لب است، اما در بیشتر موارد پرستاران به‌عنوان زیردست و خدمتکار پزشکان، بدون رابطه همکاری حرفه‌ای با آنان به نمایش گذارده شده‌اند [3]. نتیجه تصویر فوق را محو شدن نقش مراقبت اولیه پرستاران در سایه حضور پزشکان می‌دانند. یافته‌ها نشان می‌دهند پرستاران، قبل از همه‌گیری کووید-19 کارهای روزمره و تکراری و معمول بالینی را انجام می‌دادند و یا در انجام فعالیت‌های مراقبتی فقط به‌عنوان دستیار پزشکان بوده‌اند که کارهای پیش پا افتاده و روزمره غیرتخصصی را انجام می‌دهند [26].
 پرستارانی که به کارهای بالینی دیگری مشغول بودند یا فعالیت‌های علمی، مانند تحقیق و تدریس داشتند در تصویرها کاملاً غایب بودند. علاوه‌براین، عدم ارتباط پرستار و پزشک و یا حتی ارتباط بیمار و پزشک درحضور یک پرستار، در عکس‌ها مشهود است. مطبوعی در این راستا می‌نویسد «بیشتر پرستاران در فیلم‌های ایرانی از رده سنی جوان  بوده و به‌تدریج در طی سه دهه وضعیت تأهل پرستاران از حالت متأهل به نامشخص و مجرد تغییر یافته بود. همچنین ماهیت کاری بیشتر آن‌ها غیرتخصصی به تصویر کشیده شده بود. ارائه تصویر علمی و صحیح از پرستار و عملکردهای پرستاری در فیلم‌های سه دهه مورد بررسی، پیشرفت مناسبی نداشته و پرستاران درگیر کلیشه‌های نقش بوده‌اند [15]. 
یافته‌های مطالعه ارسلی نیز تحت عنوان شنیدن صدای بال‌های فرشتگان هم راستا با این قسمت از مطالعه بود [21]. اگرچه طبق مطالعات پاوتوسکی و همکاران (لهستان)، حرفه پرستاری در رسانه به‌صورت رشته‌ای علمی ترسیم شده است و پرستاران نیز افرادی تحصیل‌کرده و هوشمند، قابل‌احترام، متعهد، توانمند و مورداعتماد و دارای دانش و مهارت‌های بالینی تخصصی‌اند [16]، اما در بیشتر مطالعات، پرستاران افرادی فاقد خلاقیت، استقلال، پاسخگویی و فرصت‌های محدود ارتقای حرفه‌ای تصویر شده‌اند [4]. یافته‌های به‌دست‌آمده با یافته‌های کو و لین مبنی بر عدم ترسیم فعالیت‌های حرفه‌ای پرستاران (صرفاً در حال کار با وسایل و تجهیزات بالینی) یا ارائه تصویر اشتباه برخی از وب‌سایت‌ها درباره وظایف و نقش‌های حرفه‌ای آنان ) ترسیم پرستاران با گوشی پزشکی و تکیه بر نقش درمانی به‌جای مراقبتی) و نیز نمایش پرستاران با عملکردی ضعیف در کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها همسو است [26].
 حشمتی و همکاران نیز بیان می‌کنند دیدگاهی کلیشه‌ای در اذهان عمومی درباره حرفه پرستاری شکل گرفته است و در آن پرستار، فردی ناتوان، وابسته و کم معلومات‌تر از پزشک در نظر گرفته می‌شود و چنان مطرح می‌شود که حرفه پرستاری اگرچه حرفه‌ای طاقت‌فرسا و چالش‌برانگیز است، اما به مهارت‌های ذهنی و عقلانی چندانی نیاز ندارد [3]. 
در این مطالعه نشان داده شد که در 171 تصویر ارائه‌شده با حداقل یک پرستار در آن‌ها، پرستاران عمدتاً زن، خندان و دارای گوشی پزشکی بودند. برای پرستارانی که دست آن‌ها در تصاویر قابل‌مشاهده بود، در حال نوشتن اسناد، در تبلت و یا کامپیوتر و یا در حال لمس بیماران نشان داده شدند و تنها 7 درصد از پرستاران در حال استفاده از دستگاه‌های پزشکی به تصویر کشیده شدند. رسانه و تصویر نقش‌های گوناگون حرفه پرستاری پرستاران اغلب نقش‌های حرفه‌ای خود را به‌طور هم‌زمان با هم انجام می‌دهند. این نقش‌ها شامل مراقب، معلم، مدافع، مددجو، مشاور، رهبر، مدیر و نقش‌های حرفه‌ای دیگر می‌شود.  جامعه نیازمند آن است تا بداند پرستاران چه نقش‌هایی دارند، چه اقداماتی انجام می‌دهند و توانایی انجام چه کارهایی را دارند. آگاهی جامعه از مورد مذکور، به شکل‌گیری تصویر مثبت پرستاری در اذهان عمومی منجر می‌شود [18].
 هرچند براساس یافته‌های حاصل از مطالعات کو و لین فقدان نمایش بسیاری از نقش‌های پرستاران مانند نقش تحقیقاتی آنان در حیطه‌های مختلف علمی، تدریس در جوامع آکادمیک و فعالیت‌ها در حوزه سیاست‌گذاری بهداشت در رسانه‌های مختلف مشهود است [26]. نتایج به‌دست‌آمده از مطالعات نام برده‌شده با بسیاری از منابع موجود دیگر در این زمینه همسو است. کورن و همکاران نیز معتقدند فعالیت‌های رسانه‌ای، اینترنت، تلویزیون، اخبار و مطبوعات می‌توانند یک راهبرد مؤثر در نمایان کردن نقش‌های پرستاران و توانمندسازی بیشتر حرفه پرستاری باشند [27]. 
در راستای تصویرسازی از پرستاران به‌عنوان فرشته، مقاله‌ای در فایننشال تایمز تحت عنوان «فرقه پزشک» چاپ شده است و اشاره به این موضوع که «مسیحی که برای ما می‌میرد» گفتمان فرشته بودن اغلب پرستاران را برجسته توصیف می‌کند [17].
درارتباط‌با تصویرسازی آچار فرانسه از پرستاران، استوکس می‌نویسد «در رسانه‌های لینکدین و فیس‌بوک واژه پرستاری به‌صورت کاملاً عمومی به کار گرفته شده است که جنبه‌های تخصصی بودن رشته را کاملاً نادیده می‌گیرد. در این رسانه هزاران درخواست شغل برای نگهداری سالمند و کودک و همیار افراد بیمار وجود دارد که همگی با واژه پرستاری عنوان شده‌اند. در این مطالعه تفاوت‌های قابل‌توجهی را هنگام مقایسه جمعیت‌شناسی اجتماعی مشاهده کردند ازجمله اینکه از نظر شرکت‌کنندگانی که از طریق فیس‌بوک و لینکدین استخدام شدند. در فیس‌بوک بازنمایی پرستاران بیشتر بر جنبه‌های احساسی، تجربیات روزمره و تعامل با مخاطبان عمومی متمرکز است، درحالی‌که در لینکدین تمرکز بر معرفی مهارت‌های حرفه‌ای، دستاوردهای علمی و ارتقای جایگاه شغلی پرستاران دیده می‌شود [24].
همچنین در مطالعه دوی و همکاران بیشتر فیلم‌ها پرستاران را بی‌شباهت و ناهمخوان با پرستاری به تصویر کشیدند. در این فیلم‌ها پرستاران با رفتارهای سخیف، دیالوگ‌های ناخوشایند، لباس‌های مبتذل نشان داده شده که اغلب کارهای نامرتبط با پرستاری را به نمایش گذاشته بودند [28].
در راستای نقش خطاکار در رسانه‌ها نیز  فورت ضمن بررسی روزنامه‌های خبری آنلاین می‌نویسد «با وجود تمام مداخلات و مشوق‌ها در جهت ترویج ایمن‌تر محیط‌های مراقبت‌های بهداشتی، خطاهای پرستاری همچنان رخ می‌دهد و پیامدهای آن از این حوادث در رسانه‌ها ازجمله رسانه‌های چاپی، تلویزیون، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی برجسته شده است». 
رسانه‌ها، مردم را مستعد ترس و احساس ناامنی در مورد مراقبت‌های بهداشتی می‌کنند. مشکلات در شناسایی بیمار (مانند تزریق کیسه خون اشتباه به کودک پرتغالی)، سقوط، اشتباهات دارویی مانند تجویز گلیسیرین در ورید بیمار به‌ترتیب رایج‌ترین خطاهای منتشرشده در رسانه‌ها  بودند [22]؛ اگرچه در نظر گرفتن شرایطی مانند اضافه کار، تأخیر در پرداخت و فرآیندهای مدیریت و سازمان مراقبت‌های پرستاری می‌تواند حائز اهمیت باشد. در این راستا نتایج یک مرور نظام‌مند نشان داد بار کاری کارکنان پرستاری به‌طور مستقیم بر وقوع موارد نامطلوب تأثیر می‌گذارد که در نتیجه تأثیر آن بر افزایش کیفیت مراقبت مرگ‌ومیر، زمان بستری در بیمارستان و هزینه‌های مراقبت‌های بهداشتی بسیار چشمگیر است [13].
همچنین پژوهش‌ وانگ و لی نیز نشان داد روایات رسانه‌ای از پرستاری به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی به شکل‌گیری تصویری همدلانه و قهرمانانه از پرستاران منجر شده است و این بازنمایی‌ها اغلب در قالب روایت‌های احساسی و داستان‌های روزمره بازنشر می‌شوند و بر ادراک عمومی اثرگذارند [29].
این یافته‌ها با مطالعه نوین نگوین و پاتل همسو است که نشان می‌دهد روایت‌پردازی پرستاران در اینستاگرام می‌تواند به افزایش تعامل عمومی با این حرفه و تقویت تصویر اجتماعی آن کمک کند [30]. چنین شواهدی اهمیت استفاده استراتژیک از رسانه‌ها برای تقویت جایگاه حرفه‌ای پرستاری را دوچندان می‌سازد.

نتیجه‌گیری
رسانه‌ها به‌عنوان جزئی اجتناب‌ناپذیر از زندگی روزمره جوامع انسانی، نقش مؤثری در شکل‌گیری اذهان عمومی ایفا می‌کنند. نتایج به‌دست‌آمده از مطالعه حاضر نشان داد تأثیر القای تصویر مثبت یا منفی از حرفه پرستاری در جامعه جهانی در پیشبرد اهداف حرفه و روند اجتماعی شدن آن غیرقابل‌انکار است. ازاین‌رو، جهت بهبود تصویر عمومی حرفه پرستاری، ازیک‌سو نظارت و مراقبت بر تولیدات اصحاب رسانه و ازسوی‌دیگر، حضور هرچه پررنگ‌تر پرستاران در رسانه به‌منظور معرفی واقعیت حرفه خویش، در شنیدن صحیح صدای پرستاران، راهکاری ‌‌کمک‌کننده خواهد بود. همچنین نیاز است جهت بهبود تصویر عمومی حرفه پرستاری ابتدا با برنامه‌ریزی دقیق از سوی بدنه مدیریتی این حرفه زمینه ایفای نقش‌های موثر پرستاران بر بالین فراهم گردد و ازسوی‌دیگر با تعامل موثر با اصحاب رسانه نسبت به ارائه تصویر مخدوش و غیرواقعی از پرستاری در محصولات تصویری جلوگیری به عمل آید. البته پرستاران نیز با نشان دادن اخلاقیات و روابط بین حرفه‌ای مناسب و قدرت علمی خود سعی نمایند تصویری در حد شأن و منزلت حرفه پرستاری نشان دهند تا هم تصویر ساخته‌شده در رسانه‌ها و هم تصویر عمومی شکل‌گرفته در ذهن مردم اصلاح شود.

ملاحظات اخلاقی
پیروی از اصول اخلاق پژوهش
این مقاله مرور نظام‌مند می‌باشد که بر روی نمونه‌های انسانی و حیوانی انجام نشده است. براین‌اساس نیاز به کد اخلاق نبود و تمام قوانین اخلاق در پژوهش رعایت شده است.

حامی مالی
 این پژوهش هیچ گونه کمک مالی از سازمان های دولتی، خصوصی و غیرانتفاعی دریافت نکرده است.

مشارکت نویسندگان
طراحی مطالعه و بازبینی و اصلاح نهایی: مائده مرتضی‌نسب و مسعود فلاحی خشکناب؛ جمع‌آوری داده‌ها و جست‌وجوی مقالات: مائده مرتضی‌نسب، ماریه جنابی قدس، مهدیه مطیعی و بنفشه قربانی؛ ارزیابی کیفیت مطالعات و تحلیل داده‌ها: مائده مرتضی‌نسب، نرگس ارسلانی و مسعود فلاحی خشکناب؛ نگارش پیش‌نویس: مائده مرتضی‌نسب.

 تعارض منافع
بنابر اظهار نویسندگان، این مقاله تعارض منافع ندارد.

 

References

1. De Souza R. Nurses' views on the impact of mass media on the public perception of nursing and nurse-service user interactions. J Res Nurs. 2017; 22(8):597-8. [DOI:10.1177/1744987117736600]
2. Girvin J, Jackson D, Hutchinson M. Contemporary public perceptions of nursing: A systematic review and narrative synthesis of the international research evidence. J Nurs Manag. 2016; 24(8):994-1006. [DOI:10.1111/jonm.12413] [PMID]
3. Heshmati Nabavi F, Shakeri MT, Hoseinpur Z. [Comparing shaping resources of the nursing public image and their importance from the perspective of nurses and general public (Persian)]. Nurs Manag. 2014; 3(1):8-18. [Link]
4. Sahni H, Sharma H. Role of social media during the COVID-19 pandemic: Beneficial, destructive, or reconstructive? Int J Acad Med. 2020; 6(2):70-5. [DOI:10.4103/IJAM.IJAM_50_20]
5. Oosthuizen MJ. The portrayal of nursing in South African newspapers: A qualitative content analysis. Afr J Nurs Midwifery. 2012; 14(1):49-62. [DOI:10.25159/2520-5293/9183]
6. Ten Hoeve Y, Jansen G, Roodbol P. The nursing profession: public image, self-concept and professional identity. A discussion paper. J Adv Nurs. 2014; 70(2):295-309. [DOI:10.1111/jan.12177] [PMID]
7. Spear HJ. TV nurses: Promoting a positive image of nursing? J Christ Nurs. 2010; 27(4):318-21. [DOI:10.1097/CNJ.0b013e3181ed9f1a] [PMID]
8. Terzi B, Bulut S, Kaya N. Factors affecting nursing and midwifery students' attitudes toward social media. Nurse Educ Pract. 2019; 35:141-9. [DOI:10.1016/j.nepr.2019.02.012] [PMID]
9. O'Connor S, Jolliffe S, Stanmore E, Renwick L, Booth R. Social media in nursing and midwifery education: A mixed study systematic review. J Adv Nurs. 2018; 74(10):2273-89.[DOI:10.1111/jan.13799] [PMID]
10. Ross P, Cross R. Rise of the e-Nurse: The power of social media in nursing. Contemp Nurse. 2019; 55(2-3):211-20. [DOI:10.1080/10376178.2019.1641419] [PMID]
11. Sarginson D, Cecilia Wendler M. Social media in nursing education: A systematic review. J Nurs Educ. 2024; 63(1):6-9. [DOI:10.3928/01484834-20231112-01] [PMID]
12. Nelson-Brantley HV, Parchment J, Chipps E, Hedenstrom L, Montgomery AP, Ruffin A, et al. The relationship between social media use, nurse characteristics, and job decision-making. J Nurs Adm. 2024; 54(10):544-53. [DOI:10.1097/NNA.0000000000001487] [PMID]
13. Taghlili F, Arsalani N, Naseh L, Moghaddam F, Ahmadi M, Fallahi-Khoshknab M. Image of nurses in the social media before and after the covid-19 pandemic: A narrative review article. Iran J Syst Rev Med Sci. 2023; 2(4):81-91. [Link]
14. Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, Boutron I, Hoffmann TC, Mulrow CD, et al. The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ. 2021; 372. [Link ]
15. Matbouei M, Raiesdana N, Arian M. Assessment of the nurse image in Iranian cinema. J Nurs Educ. 2020; 9(5):11-9. [Link]
16. Pawłowski P, Makuch D, Mazurek P, Bartoszek A, Artych A, Dobrowolska B. Possible influence of social media on shaping the image of nurses on the Internet. Nurs 21st Century. 2019; 18(2 (67)):75-83. [DOI:10.2478/pielxxiw-2019-0010]
17. Mohammed S, Peter E, Killackey T, Maciver J. The "nurse as hero" discourse in the COVID-19 pandemic: A poststructural discourse analysis. Int J Nurs Stud. 2021; 117:103887. [DOI:10.1016/j.ijnurstu.2021.103887] [PMID]
18. Mukhtar S, Ali A, Muqeet A, Hussain M, Afzal M, Gilani SA. Influence of social media on nursing students'academic performance. Indep J Allied Health Sci. 2018; 1(03):183-90. [Link]
19. Bagnasco A, Catania G, Gallagher A, Morley G. Media representations of nurses in the pandemic: Just doing our job? Nurs Ethics. 2020; 27(4):901-905. [DOI:10.1177/0969733020926352] [PMID]
20. Forte ECN, Pires DEP. Nursing appeals on social media in times of coronavirus. Rev Bras Enferm. 2020; 73(Suppl 2):e20200225. [DOI:10.1590/0034-7167-2020-0225] [PMID]
21. Arasli H, Furunes T, Jafari K, Saydam MB, Degirmencioglu Z. Hearing the voices of wingless angels: A critical content analysis of nurses' COVID-19 experiences. Int J Environ Res Public Health. 2020; 17(22):8484. [DOI:10.3390/ijerph17228484] [PMID]
22. Forte EC, Pires DE, Martins MM, Padilha MI, Schneider DG, Trindade LD. Nursing errors in the media: Patient safety in the window. Rev Bras Enferm. 2019; 72(suppl 1):189-96. [DOI:10.1590/0034-7167-2018-0113] [PMID]
23. Lynch J, Evans N, Ice E, Costa DK. Ignoring nurses: Media coverage during the COVID-19 pandemic. Ann Am Thorac Soc. 2021; 18(8):1278-82. [DOI:10.1513/AnnalsATS.202010-1293PS] [PMID]
24. Stokes Y, Vandyk A, Squires J, Jacob JD, Gifford W. Using Facebook and LinkedIn to recruit nurses for an online survey. West J Nurs Res. 2019; 41(1):96-110.[DOI:10.1177/0193945917740706] [PMID]
25. Roshangar F, Soheil A, Moghbeli G, Wiseman T, Feizollahzadeh H, Gilani N. Iranian nurses' perception of the public image of nursing and its association with their quality of working life. Nurs Open. 2021; 8(6):3441-51. [DOI:10.1002/nop2.892] [PMID]
26. Koo M, Lin SC. The image of nursing: A glimpse of the Internet. Jpn J Nurs Sci. 2016; 13(4):496-501. [DOI:10.1111/jjns.12125] [PMID]
27. Koren A, Alam MAU, Koneru S, DeVito A, Abdallah L, Liu B. Nursing perspectives on the impacts of COVID-19: Social media content analysis. JMIR Form Res. 2021; 5(12):e31358. [DOI:10.2196/31358] [PMID]
28. Devi S. Nursing profession-portrayal of nurses in Indian cinema and its impact on public opinion about the nursing profession. Ann Rom Soc Cell Biol. 2021; 25(3):7204-9. [Link]
29. Wang W, Zhang W. Media portrayals and social stigma surrounding COVID-19 survivors: A content analysis of Chinese media coverage. BMC Public Health. 2025; 25(1):1222. [DOI:10.1186/s12889-025-21840-2] [PMID]
30. Nguyen T, Patel R. Narrative power in healthcare: Nursing Stories on Instagram and Public Engagement. Digit Health Q. 2025; 9(2):73-88.