جلد 34، شماره 133 - ( دی 1400 )                   جلد 34 شماره 133 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

dehghani F, Bahari Z. The Mediating Role of Cognitive Flexibility in the Relationship Between Job Stress and Psychological Well-Being of Nurses. IJN. 2021; 34 (133)
URL: http://ijn.iums.ac.ir/article-1-3220-fa.html
دهقانی فهیمه، بهاری زهرا. نقش میانجی انعطاف‌پذیری شناختی در رابطه بین استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی پرستاران. نشریه پرستاری ایران. 1400; 34 (133)

URL: http://ijn.iums.ac.ir/article-1-3220-fa.html


بخش روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد،یزد، ایران. ، dehghanif@hotmail.com
چکیده:   (141 مشاهده)
مقدمه: یکی از مشکلات مرتبط با سلامت در محیط کار، استرس مرتبط با شغل است. پرستاری از جمله مشاغل است که در آن پرستاران استرس زیادی را تجربه می کنند. استرس شغلی، پاسخی جسمانی و هیجانی است و زمانی که مطالبات شغلی با توانایی، منابع یا نیازهای فرد در تعارض است، رخ می دهد. حجم بالا و ساعات طولانی کار، نارضایتی از دستمزد و مزایا، ارتباط با بیماران و همراهانشان، برقراری ارتباط با پزشکان و سایر پرستاران، کار در روزهای تعطیل از جمله مواردی است که منجر به ایجاد استرس در پرستاران می‌شود. استرس طولانی‌مدت کار بر سلامت جسمانی و روانی پرستاران تأثیر منفی می‌گذارد و بهزیستی روانشناختی آنها را کاهش می دهد. بر اساس مطالعات ریف، بهزیستی روانشناختی یکی از مولفه های مهم سلامت است. بهزیستی روانشناختی را می توان به عنوان عملکرد روانشناختی مثبت تعریف کرد که شامل پذیرش خود، حس خودمختاری، داشتن هدف و تسلط، رشد فردی و روابط مثبت با دیگران است یکی از متغیرهایی که بنظر می رسد می‌تواند چگونگی این رابطه را توضیح دهد انعطاف‌پذیری شناختی است. انعطاف پذیری شناختی توانایی سازگار کردن راهبردهای شناختی و رفتاری در پاسخ به تغییرات مداوم محیط است. در نتیجه به افراد اجازه می دهد تا در برابر عوامل استرس زا یا حوادث زندگیشان سازگارانه تر واکنش نشان دهند که نتیجه آن بهزیستی روانشناختی است. بنابراین هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه بین استرس شغلی با بهزیستی روانشناختی با نقش میانجی انعطاف پذیری شناختی می باشد.
روش: پژوهش حاضر مطالعه ای مقطعی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه پرستاران مشغول به کار در بیمارستان های شهر اصفهان در سال 1398 بود. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چهار بیمارستان شهر اصفهان (کاشانی، چمران، خورشید و حجتیه) به صورت تصادفی انتخاب شدند و پس از آن از هر بیمارستان 4 بخش بصورت تصادفی انتخاب شد و پرسشنامه ها در بین پرستاران آن بخش ها به تعداد 150 نفر توزیع شد. جهت رعایت ملاحظات اخلاقی نمونه‌های پژوهش با تمایل خود وارد پژوهش شدند و رضایت نامه کتبی را امضاء نمودند. همچنین، به آنها اطمینان داده شد که اطلاعات پرسشنامه آنها محرمانه باقی می‌ماند. در ضمن این مطالعه دارای کد اخلاق پژوهش است. ابزار پژوهش شامل سه پرسشنامه بود. 1- پرسشنامه استرس شغلیHSE با 35 سوال که به منظور سنجش استرس‌های مربوط به کار توسط سازمان اجرایی ایمنی و بهداشت انگلستان طراحی شده است. نمرات بالاتر نشان دهنده‌ی سطح بالای استرس می باشد. در ایران اعتبار پرسشنامه با استفاده از روش آلفای کرونباخ 78/0  بدست آمده است. 2- پرسشنامه بهزیستی روانشناختی ریف فرم کوتاه: که شامل 18 سوال بود. نمره بالاتر بیانگر بهزیستی روانشناختی بهتر است. در ایران آلفای کرونباخ برای کل مقیاس71/0 به دست آمده است. 3- پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی ابزار خودگزارشی کوتاه 20 سوالی است. این پرسشنامه برای ارزیابی میزان پیشرفت فرد در ایجاد تفکر انعطاف‌پذیر به کار می رود. در ایران ضریب اعتبار بازآزمایی کل مقیاس را۷۱/۰ گزارش کرده اند. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 16 و برای آزمون نقش میانجی انعطاف‌پذیری  شناختی در رابطه بین استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی از مراحل پیشنهادی بارون و کنی به روش رگرسیون سلسله مراتبی استفاده شد.
یافته ها: بررسی متغیرهای جمعیت شناختی نشان داد که 111نفر (74 درصد) از پرستاران را زنان و 39 نفر (26 درصد) را مردان تشکیل می‌دادند. 46 نفر (7/30 درصد) مجرد و 104 نفر (3/69 درصد) متاهل بودند. بیشترین فراوانی تحصیلات پرستاران مربوط به کارشناسی با 119 نفر (3/79 درصد) بود. میانگین (± انحراف معیار) متغیرهای پژوهش از جمله استرس شغلی 97/16± 94/89، انعطاف‌پذیری شناختی 69/14± 41/102 و بهزیستی روانشناختی 44/9±28/78 بدست آمد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد استرس شغلی با دو متغیر انعطاف‌پذیری  شناختی و بهزیستی روانشناختی رابطه منفی و انعطاف‌پذیری شناختی با بهزیستی روانشناختی رابطه مثبت دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که در مرحله اول استرس شغلی با بتای (42/0-=β) پیش بینی‌کننده معنادار بهزیستی روانشناختی است. در مرحله دوم متغیرهای استرس شغلی و انعطاف‌پذیری  شناختی به ترتیب با بتای (21/0-=β و 54/0=β) بهزیستی روانشناختی را پیش‌بینی کردند. با توجه اینکه بتای استرس شغلی در مرحله دوم نسبت به مرحله اول کاهش یافت، نقش میانجی جزئی انعطاف‌پذیری  شناختی در رابطه بین استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی مورد تایید قرار گرفت.
نتیجه گیری: بیشتر افراد می توانند برای مدت کوتاهی با استرس مقابله کنند اما استرس مزمن باعث ایجاد تغییراتی در وضعیت فیزیولوژیکی و روانشناختی می‌شود که از پیامدهای آن می توان به کاهش بهزیستی روانشناختی اشاره کرد. به نظر می‌رسد در رابطه بین استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی برخی از عوامل نقش میانجی دارند از جمله انعطاف‌پذیری  شناختی که در این پژوهش مورد بررسی و تایید قرار گرفت. هر چه انعطاف پذیری فرد بیشتر باشد می‌تواند موقعیتهای سخت و رویدادهای زندگی را به عنوان موقعیتهای قابل کنترل در نظر بگیرد و به راه‌حلهای جایگزین فکر کند. در چنین شرایطی ظرفیت فرد برای مقابله، سازگاری و رهایی از استرس و دشواریهای زندگی افزایش می‌یابد. شغل پرستاری بصورتی است که نیازمند رصد کردن عوامل و اطلاعات مختلفی است که هریک از آنها ممکن است به پاسخ متفاوتی نیاز داشته باشد برای مثال ممکن است لازم باشد علاوه بر توجه به حالات عاطفی، رفتاری و فیزیولوژیک بیمار به اطلاعات تشخیصی و درمانی بدست آمده در مورد بیمار هم پاسخ دهند. محیط شغلی آنها می تواند با تغییرات ناگهانی همراه باشد که نیازمند گوش بزنگی مداوم و توانایی تغییر توجه از یک کار به وظیفه دیگر است. از اینرو انعطاف‌پذیری  شناختی که شامل توانایی تغییر آمایه های شناختی به منظور سازگاری با محرک های در حال تغییر محیطی است به پرستاران کمک می کند که محیط شغلی دائما متغیر استرس زا پاسخ مناسب دهند. نکته ای که باید به آن توجه داشت این است که بخشی از رابطه منفی بین استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی تحت تاثیر کاهش انعطاف‌پذیری  شناختی است. از اینرو زمانی که امکان حذف منبع استرس‌ وجود نداشته باشد تقویت انعطاف‌پذیری  شناختی می تواند منجر به کاهش اثرات منفی استرس شود. در این راستا پیشنهاد می شود که جلساتی با هدف آموزش انعطاف‌پذیری  شناختی برای پرستاران برگزار گردد و اثربخشی آن بر افزایش بهزیستی روانشناختی مورد بررسی قرار گیرد.
     
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: پرستاری
دریافت: 1399/8/22 | پذیرش: 1400/10/1 | انتشار: 1400/10/1

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به {نشریه پرستاری ایران} می باشد.

Designed & Developed by : Yektaweb