fa «نامه به سردبیر» توسعه مراقبت تسکینی در بیماران سرطانی، ضرورتی مغفول مانده پرستاری nursing کیفی کیفی <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سرطان، یکی از چالش برانگیزترین بیماری‌های قرن حاضر در کل جهان بوده</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">است⁽¹⁾ و </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در ایران نیز بر اساس آخرین بررسی</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">های آماری و اپیدمیولوژیک بعد از بیماری‌های</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">قلبی و عروقی و حوادث، سومین عامل مرگ را به خود اختصاص داده است⁽²⁾.</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پیش‌بینی می‌شود </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تا سال 2025 در ایران بیش از 130 هزار مورد جدید سرطان خواهیم داشت که حداقل 35 درصد بیشتر از حال حاضر می‌باشد. حفظ وضعیت موجود و ارائه خدمات ضروری به افراد سرطانی، افزایش منابع را می‌طلبد که</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> توجه</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به این</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مسأله</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کشور</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اهمیت</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زیادی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">برخوردار</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">است⁽³⁾. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سازمان بهداشت جهانی مراقبت تسکینی را به عنوان راهکاری برای ارتقای کیفیت زنـدگی بیمـاران مبتلا به بیماری‌های صعب</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">العلاج و خانواده آنها معرفی کرده است. بر اسـاس گزارش همین سازمان </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">34</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> درصد از بیمارانی که نیازمند مراقبت تسکینی هستند بیماران سرطانی هستند که تنها 14درصد از این مددجویان، مراقبت‌هـای تسـکینی را دریافـت مـی‌کننـد. حـدود 78 درصد از ایـن افـراد نیازمنـد، در کشورهایی با درآمد پایین و یا متوسط زندگی می‌کنند</span></span>^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(4)</span></span>}<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت از بیماران سرطانی، تمام مراحل بیماری از زمان تشخیص سرطان تا </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراحل پایان زندگی را شامل می‌شود و به این منظور مراقبت‌های تسکینی که مراقبتی همه جانبه از بیمار و خانواده می‌باشد مورد تأکید است⁽</span></span>^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">5</span></span>}^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span>}<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. مرور مستندات حاکی از وجود شواهد محکم و قوی در تأیید اثرات مثبت خدمات مراقبت تسکینی در کـاهش بـار علایـم بیماری و بهبود رضایتمندی و افزایش کیفیت زندگی بیماران می‌باشد⁽</span></span>^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">6</span></span>}^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span>}<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. تقریباّ تمام مطالعـاتی کـه هزینـه‌هـای خدمات سلامت را بررسی می‌کنند، برای ارائه مراقبت‌های تسکینی برای سیستم سلامت و بیمار مزایای اقتصادی یافته‌اند و این شواهد برای بیماران سرطانی واضح‌تر است، چرا که کاهش هزینه ناشی از بستری و </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سایر </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت‌هـای پـر هزینـه را نشان می‌دهد⁽⁷⁾.</span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در مطالعه‌ای که توسط مؤسسه بین المللی نظارت بـر مراقبـت‌هـای پایـان حیات </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">(International Observatory on</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">End of Life Care/ IOELOC)</span></span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در کشور انگلستان در سال 2011 </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در مورد وضعیت ارائه مراقبت‌های تسکینی در دنیا</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">صورت گرفت، کشور ما در گزارش 2006 در گروه دو قرار داشت یعنی هنوز هـیچ فعالیـت ساختارمندی در مورد مراقبت‌های تسکینی شکل نگرفته بود امـا در گـزارش سال 2011 به گروه</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">a</span></span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">3 ارتقاء یافته است یعنی ارائه مراقبت‌های تسکینی با تأمین خدمات به شکل محدود و مجزا از یکدیگر انجام می‌گیرد. </span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">رویکرد یکپارچه‌سازی و ادغام مراقبت‌ها </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کشورهای توسعه‌یافته طوری است که در آن مراقبت‌های تسکینی به طور سراسری و نظام‌مند ارائه می‌گردد و در دسترس همه افراد جامعه می‌باشد</span></span>^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(8)</span></span>}<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بررسی</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> سیستم‌های </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پیشرفته </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سلامت نشان می‌دهد که برای بیماران سرطانی از مدل‌های گوناگون مراقبت تسکینی استفاده می‌شود که از آن جمله می‌توان به هاسپیس</span></span> <span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Hospice</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، مراقبت‌های تسکینی در منزل </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">home base palliative care</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بخش‌های مراقبت بستری </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Hospital base palliative care</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، کلینیک‌های سرپایی مراقبت تسکینی </span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Ambulatory based palliative care clinics</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مراقبت تسکینی در کودکان (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Pediatric Palliative Care</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سرویس‌های مشاوره مراقبت‌های تسکینی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Palliative care consultation services</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت‌های تسکینی معنوی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">model</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Spirituality palliative care</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)، مراقبت تسکینی مبتنی بر جامعه (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">model</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Community-Based Palliative Care</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت‌های تسکینی با شروع زود هنگام (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">Early Based Palliative Care</span></span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اشاره کرد⁽⁹⁾. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به عنوان مثال کشور</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">انگلستان که در ارائه مراقبت‌های تسـکینی پیشرو اسـت دارای 1139 خدمت مراقبـت‌هـای تسـکینی بزرگسالان (شامل 356 تـیم مراقبـت در منـزل، 305 تـیم مشـاوره‌ای بیمارستانی، 257 کلینیک روزانه، 158 هاسپیس و 63 واحد بستری بیمارستانی) و 258 خدمت مراقبـت‌هـای تسکینی اطفال (شامل 112 تیم مشاوره‌ای بیمارستانی، 112 تیم مراقبت در منـزل و 34 هاسـپیس) است</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">. </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در کشور ما مراقبت‌های تسکینی به صورت انسجام‌یافته برای بیماران سرطانی انجام نمی‌گیرد و اقدامات اساسی هم در این زمینه جهت راه‌اندازی این مدل‌ها صورت نگرفته است </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">وجود</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">اهمیت موضوع،</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تسکینی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به صورت</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یک چالش</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">عمده</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">برای</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نظام سلامت</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">درآمده</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">است</span></span>^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(8)</span></span>}<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت‌های تسکینی معمولاّ به صورت تیمی بوده و یک کار بین رشته‌ای است و پرستاران نیز نقش مهمی در کمک به تیم مراقبت تسکینی در جهت بهبود بیمار ایفاء می‌کنند⁽¹⁰⁾. با این حال بیشتر پرستاران، به ویژه در کشورهای کمتر توسعه‌یافته، مراقبت از بیماران سرطانی را به روش عادی انجام می‌دهند و آشنایی کاملی با انواع مدل‌های مراقبت تسکینی ندارند⁽¹⁾.</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">سوی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">دیگر</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت تسکینی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">از</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">پیچیدگی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">بالایی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">برخوردار</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">است</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و دارای</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مفهومی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">چندبعدی می‌باشد ولی در</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">کشور</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">ما</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">دانش</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">موجود</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مراقبت تسکینی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به خوبی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">تبیین</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نشده</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">در</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">متن</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">برنامه</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">آموزشی رشته پرستاری</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">به طور</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">جدی</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">لحاظ</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نگردیده</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">است</span></span>^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">(</span></span>}^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">11</span></span>}^{<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span>}<span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span> <span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به اثربخش بودن مراقبت‌های تسکینی در افزایش کیفیت </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زندگی بیماران در پایان حیات</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و کاهش هزینه‌های درمانی در طولانی مدت، توجه به زیر ساخت‌ها و تأمین منابع مالی برای راه اندازی انواع مدل‌های مراقبـت تسـکینی در کشور امری ضروری و غیر قابل اجتناب است. جهت ارایه خدمات با کیفیت به بیماران مبتلا به سرطان در مراحل انتهایی </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">و آشنایی پرستاران با انواع مدل‌های ارایه مراقبت‌های تسکینی در حیطه پرستاری و همچنین استفاده از این مدل‌ها در برنامه ریزی‌های مراقبتی، لازم است توجه به این مهم در دستور کار سیاست‌گذاران سلامت در سطوح مختلف قرار گیرد. در پایان انجام مطالعات جامع مروری و همچنین عملیاتی با رویکردهای کمی و کیفی برای زمینه‌سازی در این حوزه توصیه می‌شود.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">Through the current century, cancer has been one of the most challenging diseases worldwide⁽¹⁾. According to the latest statistical and epidemiological surveys, cancer is the third leading cause of mortality in Iran following cardiovascular diseases and traffic accidents⁽²⁾. It is expected to witness the emergence of 130 new cases of cancer in Iran by 2025, which is at least 35% higher than the current statistics. Maintaining the current situation and providing essential services to Iranian cancer patients require an increase in resources. Therefore, it is significantly crucial to focus on this issue in the country⁽³⁾. The World Health Organization (WHO) has introduced palliative care as a solution for improving the life quality of patients with refractory diseases and their families. According to this organization, 34% of patients requiring palliative care are cancer patients, only14% of whom receive palliative care. It is notable that about 78% of these patients live in the low or middle-income countries⁽⁴⁾. Caring for cancer patients includes all stages of the disease, from diagnosis to the end of patients&rsquo; life. Therefore, palliative care which provides comprehensive care for the patient and his/her family is emphasized for these patients⁽⁵⁾. Review of the literature on this topic showed strong and definite evidence that confirmed the positive effect of palliative care services on the reduction of the symptoms of disease and improvement of satisfaction and the quality of life of patients⁽⁶⁾. Almost all studies examining health care costs have found palliative care cost-effective for the health system and the patient, which is more evident for cancer patients due to causing a reduction in the cost of care and hospitalization⁽⁷⁾. According to a study by the International Observatory on End of Life Care (IOELOC) in the UK in 2011 on the overall condition of providing palliative care in the world, Iran was in the group 2 based on 2006 annual report, which indicated the lack of formation of any structural activity regarding palliative care in this country. However, based on the 2011 annual report, Iran has been upgraded to the group 3a, which means providing palliative care in a limited and separate form. The approach to the integration of care in developed countries is such that palliative care is provided globally and systematically and is accessible to all people in the community⁽⁸⁾. Evaluation of advanced health systems demonstrated that various models of palliative care are applied for cancer patients, including Hospice, home-based palliative care, hospital-based palliative care, ambulatory-based palliative care clinics, pediatric palliative care, palliative care consultation services, spirituality palliative care model, community-based palliative care model, and early based palliative care⁽⁹⁾. For instance, as the leading country in terms of palliative care, England provides 1139 palliative cares for adults (including 356 home-based care, 305 hospital counseling teams, 257 daily clinics, 158 Hospice, and 63 hospital beds) and 258 pediatric palliative cares (including 112 hospital counseling teams, 112 home-care teams, and 34 Hospice).</div> <table cellpadding="0" cellspacing="0" width="100%"> <tbody> <tr> <td> <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL">4</span></div> </td> </tr> </tbody> </table> <div style="text-align: justify;">In Iran, palliative care is not provided coherently for cancer patients, and no fundamental measures have been taken to establish such models. Despite the importance of this topic, palliative care has become a major challenge for the health system⁽⁸⁾. In general, palliative care is often provided by a team as it is an interdisciplinary work, wherein nurses play an important role in helping the palliative care team improve the patient&rsquo;s condition⁽¹⁰⁾. Nonetheless, most nurses, especially in the underdeveloped countries, provide care to cancer patients through the typical means as they lack a thorough knowledge of different palliative care models⁽¹⁾. On the other hand, palliative care is a highly complex issue and a multi-dimensional concept. In Iran, the existing knowledge on palliative care has not been well-defined and has not been seriously addressed in the education curriculum of nurses⁽¹¹⁾. Considering the effectiveness of palliative care in improving the quality of life of patients at the end of life and reducing the treatment costs in long-term, paying attention to the contexts and providing funding for establishing various palliative care models in the country are essential and inevitable. In order to provide high-quality services to cancer patients in end stages, increase the familiarity of nurses with various palliative care models in the nursing field, and use such models in care planning, it is necessary to put attention to this issue on the agenda of health policymakers at various levels. In the end, it is recommended that comprehensive reviews and operational studies be carried out with quantitative and qualitative approaches to lay the foundation for this field.</div> مراقبت تسکینی, سرطان, پرستاری Palliative Care, Cancer, Nursing 1 5 http://ijn.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2141-2&slc_lang=fa&sid=1 H Hassankhani هادی حسنخانی 10800319475328460021195 10800319475328460021195 No Associate professor, Faculty Member of the School of Nursing and Midwifery, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran دانشیار، مرکز مطالعات کیفی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران. A Rahmani آزاد رحمانی 10800319475328460021196 10800319475328460021196 No Associate professor, Faculty Member of the School of Nursing and Midwifery, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran دانشیار، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران J Dehghannezhad جواد دهقان نژاد 10800319475328460021197 10800319475328460021197 Yes PhD Student in Nursing Education, School of Nursing and Midwifery, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran. (*Corresponding author) Tel:+989149163638 Email: jdehghannezhad@yahoo.com دانشجوی دکترای پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران. (*نویسنده مسئول) شماره تماس: 34799946-041 jdehghannezhad@yahoo.com Email: