نشریه پرستاری ایران به‌عنوان یکی از نشریات وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ایران، متعهد است فرایند داوری دوسوکور را بر اساس اصول رفتار حرفه‌ای و بهترین رویه‌های کمیته اخلاق در انتشار (COPE) و همچنین توصیه‌های کمیته بین‌المللی سردبیران مجلات پزشکی (ICMJE) برای انجام، گزارش، ویرایش و انتشار پژوهش‌های علمی در مجلات پزشکی اجرا کند. سیاست‌ها و دستورالعمل‌های مجله برای داوران را می‌توانید از اینجا مشاهده کنید.

فرایند داوری همتا

تصمیم‌گیری درباره انتشار یک مقاله بر اساس ارزیابی هیئت تحریریه و داوری همتا انجام می‌شود. در ابتدا، همه مقالات توسط یک کمیته تحریریه متشکل از دو یا چند نفر از اعضای تیم تحریریه ارزیابی می‌شوند. هدف اصلی این مرحله، تصمیم‌گیری درباره ارسال یا عدم ارسال مقاله برای داوری و همچنین اتخاذ تصمیم سریع درباره مقالاتی است که مناسب ادامه فرایند ارزیابی نیستند.

سرمقاله‌ها و نامه‌ها ممکن است در همین مرحله پذیرفته شوند، اما در سایر موارد، تصمیم بر رد مقاله یا ارسال آن برای داوری خواهد بود. مقالاتی که استانداردهای اولیه را رعایت نکرده باشند یا حتی در صورت دریافت نظر مثبت داوران احتمال انتشار آن‌ها اندک باشد ــ برای مثال، به دلیل ناکافی بودن نوآوری یا نامشخص بودن ارتباط موضوع با حوزه تخصصی مجله ــ ممکن است در همین مرحله رد شوند. این اقدام برای جلوگیری از تأخیر برای نویسندگانی انجام می‌شود که ممکن است بخواهند مقاله خود را برای انتشار به مجله دیگری ارسال کنند. در برخی موارد، مقاله به نویسنده بازگردانده می‌شود و از او درخواست می‌شود اصلاحاتی انجام دهد تا سردبیران بتوانند درباره ارسال یا عدم ارسال آن برای داوری تصمیم‌گیری کنند.

دست‌نوشته‌هایی که وارد فرایند داوری می‌شوند، توسط اعضای یک هیئت بین‌المللی از متخصصان بررسی خواهند شد. تمامی این مقالات تحت داوری دوسوکور توسط دو یا چند داور و زیر نظر سردبیر بخش و همچنین سردبیر ارشد بررسی می‌شوند. مجله تمامی اقدامات منطقی و ممکن را برای محرمانه ماندن هویت نویسندگان در طول فرایند داوری انجام می‌دهد، اما مسئولیت حذف اطلاعاتی که ممکن است هویت نویسنده را آشکار کند ــ از جمله ارجاعات به آثار پیشین ــ بر عهده خود نویسندگان است. نویسندگانی که هویت خود را در متن مقاله آشکار کنند، به‌عنوان افرادی تلقی خواهند شد که از ناشناس ماندن صرف‌نظر کرده‌اند و در این صورت فرایند داوری به شکل یک‌سوکور انجام خواهد شد؛ یعنی نویسندگان از هویت داوران آگاه نخواهند بود.

به‌طور متوسط، فرایند داوری مجله بین ۲ تا ۴ ماه به طول می‌انجامد. پس از دریافت گزارش داوری، نویسندگان دو هفته فرصت دارند نسخه اصلاح‌شده مقاله را ارسال کنند. تصمیم نهایی درباره پذیرش مقاله بر عهده سردبیر ارشد است. فرایند داوری مقالات مجله از طریق بخش مربوطه قابل مشاهده است.

نقش داوران

داوران از اعضای اصلی و تأثیرگذار در حفظ کیفیت علمی مجله هستند. با توجه به اینکه مجله از نظام داوری دوسوکور استفاده می‌کند، از داوران اکیداً درخواست می‌شود هویت خود را به هیچ شکل افشا نکنند.

اگر داور احساس کند مقاله از نظر تخصصی خارج از حوزه صلاحیت اوست، امکان انجام داوری در زمان مقرر را ندارد یا با مقاله تعارض منافع دارد، باید بلافاصله از پذیرش داوری خودداری کند.

تمامی مقالات ارسالی باید محرمانه تلقی شوند. دریافت نظر یا مشورت از فرد دیگری تنها با تأیید هیئت تحریریه مجاز است.

هیچ داوری نباید مقاله‌ای را که برای بررسی دریافت کرده است بنا به تشخیص شخصی خود به داور دیگری واگذار کند؛ در چنین شرایطی باید بلافاصله درخواست داوری را رد کند.

از آنجا که داوران اساس فرایند کنترل کیفیت را تشکیل می‌دهند، باید اطمینان حاصل کنند مقالات منتشرشده از کیفیت علمی بالا و اصالت کافی برخوردار باشند. اگر داور اطلاع داشته باشد که مقاله مورد بررسی هم‌زمان در نشریه دیگری در حال ارزیابی است، باید سردبیر را مطلع کند.

برای ارزیابی مقاله قواعد کاملاً ثابت و غیرقابل تغییری وجود ندارد و هر مقاله باید با توجه به ارزش علمی، کیفیت و اصالت آن به‌صورت موردی ارزیابی شود.

به‌طور کلی، موارد زیر را می‌توان در داوری مقاله بررسی کرد:

• ساختار مقاله و میزان انطباق آن با راهنمای نویسندگان؛

• هدف و مقصود اصلی مقاله؛

• نحوه استفاده از پیوندها و انتقال منطقی مطالب در مقاله؛

• کیفیت مقدمه و نتیجه‌گیری یا پیشنهادهای ارائه‌شده؛

• منابع و استنادهای ارائه‌شده برای پشتیبانی از محتوای مقاله؛

• دستور زبان، علائم نگارشی و املای واژگان؛

• مسائل مرتبط با سرقت ادبی؛

• تناسب مقاله با نیازها و حوزه موضوعی مجله.

اظهارنظر داور نقش مهمی در پذیرش یا رد مقاله دارد و داوران یکی از عناصر اصلی فرایند داوری همتا محسوب می‌شوند. از تمامی داوران درخواست می‌شود مقالات را با دقت کامل بررسی کرده و بدون هرگونه سوگیری نظرات خود را ارائه دهند. این امر نقش مهمی در ارتقای کیفیت مجله دارد.

راهنمای داوران

تمامی دست‌نوشته‌ها در این مجله به‌صورت دوسوکور داوری می‌شوند. در نشریه پرستاری ایران، ما معتقدیم که داوری همتا یکی از پایه‌های اصلی حفظ کیفیت و یکپارچگی پژوهش‌های علمی و دانشگاهی است.

به‌عنوان داور، شما به سردبیران ــ شامل سردبیر بخش و سردبیر ارشد ــ مشاوره می‌دهید. تصمیم نهایی توسط سردبیران و با کمک کمیته تحریریه در مورد تمامی مقالات پژوهشی و اغلب مقالات تحلیلی اتخاذ می‌شود. نتیجه تصمیم نهایی نیز به اطلاع شما خواهد رسید. حتی اگر مقاله‌ای پذیرفته نشود، مایلیم نظرات سازنده‌ای در اختیار نویسنده قرار دهیم تا بتواند مقاله خود را بهبود دهد.

تمامی دست‌نوشته‌های منتشرنشده اسناد محرمانه محسوب می‌شوند. اگر از شما برای داوری مقاله‌ای دعوت شده است، لطفاً درباره آن حتی با همکاران خود نیز گفت‌وگو نکنید.

هنگامی که دعوت‌نامه داوری دریافت می‌کنید، باید فرم داوری مجله را تکمیل کنید. انتظار می‌رود تا حد امکان به تمامی دعوت‌های داوری پاسخ دهید. اگر احساس می‌کنید مقاله خارج از حوزه تخصص شماست یا زمان کافی برای انجام داوری ندارید، در اسرع وقت دفتر مجله را مطلع کنید تا داور دیگری دعوت شود. در این مرحله می‌توانید یک همکار واجد شرایط را نیز برای داوری پیشنهاد کنید. توجه داشته باشید که اگر مقاله نویسنده نزد داورانی باقی بماند که به درخواست داوری پاسخ نداده‌اند، نویسنده نیز تصمیم نهایی را به‌موقع دریافت نخواهد کرد.

لطفاً بخش اهداف و دامنه و راهنمای نویسندگان را با دقت مطالعه کنید. باید بررسی شود که آیا مقاله برای مجله‌ای که به آن ارسال شده مناسب است یا خیر. اهداف و دامنه مجله از طریق منوی «اطلاعات مجله» و صفحات مربوطه قابل مشاهده است.

ویژگی اساسی هر داوری این است که مفید و سازنده باشد. از داوران درخواست می‌شود در بیان نظرات خود دقیق و قاطع، اما در عین حال مؤدب باشند. داوران باید تا حد امکان ارزیابی انتقادی، عینی و جامعی از مقاله ارائه دهند.

داوران باید درخصوص تصمیم‌گیری درباره مقاله، توصیه خود را به سردبیر ارشد اعلام کنند. گزارش داوری باید شامل پاسخ‌های تفصیلی شما به پرسش‌های مطرح‌شده در فرم داوری مجله باشد.

اگر معتقدید مقاله پیش از پذیرش نیازمند اصلاحات است، پیشنهادهای مشخصی درباره نحوه بهبود مقاله ارائه دهید. همچنین اگر بر این باورید که مقاله از کیفیت لازم برخوردار نیست و امکان بهبود کافی آن برای انتشار وجود ندارد، باید رد مقاله را توصیه کنید.

همچنین رعایت موارد زیر ضروری است:

• نظرات خود را به‌صورت روشن بنویسید تا برای افرادی که زبان اول آن‌ها انگلیسی نیست نیز قابل درک باشد؛

• از واژگان پیچیده یا غیرمعمول، به‌ویژه واژگانی که حتی ممکن است برای انگلیسی‌زبانان نیز نامأنوس باشند، خودداری کنید؛

• نکات خود را شماره‌گذاری کرده و هنگام ارائه نظرات مشخص، به شماره صفحه و شماره خطوط مقاله اشاره کنید؛

• اگر از شما خواسته شده است فقط درباره بخش‌ها یا جنبه‌های خاصی از مقاله نظر دهید، به‌روشنی مشخص کنید که ارزیابی شما محدود به همان بخش‌هاست؛

• با اثر نویسنده همان‌گونه برخورد کنید که انتظار دارید با اثر خودتان برخورد شود.

فرم امتیازدهی داور فقط توسط سردبیران مشاهده می‌شود، اما نظرات داور با نویسندگان به اشتراک گذاشته خواهد شد. همچنین باید مشخص کنید که آیا مقاله از نظر دستور زبان انگلیسی، علائم نگارشی یا املای واژگان به ویرایش نیاز دارد یا خیر؛ برای این موضوع بخشی در فرم داوری در نظر گرفته شده است.

فرایند داوری مقالات مجله نیز از طریق بخش مربوطه در وب‌سایت قابل مشاهده است.
 

حریم خصوصی و محرمانگی

(تهیه‌شده بر اساس توصیه‌های ICMJE برای انجام، گزارش، ویرایش و انتشار پژوهش‌های علمی در مجلات پزشکی)

در نشریه پرستاری ایران، دست‌نوشته‌ها باید با رعایت کامل اصل محرمانگی نویسندگان بررسی شوند. نویسندگان با ارسال دست‌نوشته‌های خود برای داوری، نتایج فعالیت علمی و تلاش خلاقانه خود را در اختیار سردبیران قرار می‌دهند؛ آثاری که ممکن است اعتبار علمی و مسیر حرفه‌ای آنان به آن وابسته باشد. افشای جزئیات محرمانه در طول فرایند بررسی مقاله می‌تواند حقوق نویسندگان را نقض کند.

داوران نیز از حق محرمانگی برخوردارند و سردبیر موظف است این حق را رعایت کند. در مواردی که ادعای عدم صداقت علمی یا تقلب مطرح باشد، ممکن است حفظ محرمانگی ضرورتاً محدود شود، اما در سایر موارد باید به‌طور کامل رعایت شود.

سردبیران نباید اطلاعات مربوط به دست‌نوشته‌ها، از جمله دریافت مقاله، محتوای آن، وضعیت آن در فرایند داوری، نقدها و نظرات داوران یا سرنوشت نهایی مقاله را در اختیار هیچ فردی به‌جز نویسندگان و داوران قرار دهند. این اصل، درخواست‌های مربوط به استفاده از مطالب مقاله در فرایندهای حقوقی را نیز شامل می‌شود.

سردبیران باید به‌روشنی برای داوران توضیح دهند که دست‌نوشته‌هایی که برای داوری در اختیار آنان قرار می‌گیرد، مکاتبات علمی محرمانه و متعلق به نویسندگان است. بنابراین، داوران و اعضای هیئت تحریریه باید با خودداری از بحث عمومی درباره اثر نویسندگان یا استفاده از ایده‌های آنان پیش از انتشار مقاله، حقوق نویسندگان را رعایت کنند.

داوران نباید مجاز باشند نسخه‌ای از دست‌نوشته را برای بایگانی شخصی خود نگهداری کنند و همچنین نباید مقاله را بدون اجازه سردبیر با دیگران به اشتراک بگذارند. پس از ارسال گزارش داوری، داوران باید نسخه‌های مقاله را بازگردانند یا از بین ببرند. سردبیران نیز نباید نسخه مقالات ردشده را نگهداری کنند.

نظرات داوران نباید بدون اجازه داور، نویسنده و سردبیر منتشر شده یا به هر شکل دیگری در اختیار عموم قرار گیرد.

راهنماها و فلوچارت‌های COPE

نشریه پرستاری ایران متعهد است در فرایند داوری، انتشار و رسیدگی به مسائل مرتبط با انتشار علمی، از راهنماها و فلوچارت‌های کمیته اخلاق در انتشار (Committee on Publication Ethics – COPE) پیروی کرده و آن‌ها را به کار گیرد.

برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید اینجا را مشاهده کنید.

استانداردهای بین‌المللی برای نویسندگان و سردبیران

نشریه پرستاری ایران متعهد است در طراحی و اجرای فرایندهای داوری و انتشار و همچنین در رسیدگی به مسائل مرتبط، از استانداردهای بین‌المللی کمیته اخلاق در انتشار (COPE) برای نویسندگان و سردبیران پیروی کرده و آن‌ها را به کار گیرد.

استانداردهای بین‌المللی ویژه نویسندگان را می‌توانید از اینجا مشاهده کنید.

همچنین استانداردهای بین‌المللی ویژه سردبیران از اینجا قابل دسترسی است.

تعارض منافع در فرایند داوری

اگرچه در این مجله از نظام داوری دوسوکور استفاده می‌شود، جامعه علمی در بسیاری از حوزه‌ها نسبتاً محدود است و ممکن است برخی داوران به دلیل آشنایی با آثار قبلی نویسندگان، هویت احتمالی آنان را تشخیص دهند.

در بسیاری از موارد، داور همچنان می‌تواند ارزیابی منصفانه‌ای از مقاله‌ای که توسط یک دوست، همکار یا رقیب علمی نوشته شده است ارائه دهد؛ با این حال، رعایت نکات زیر ضروری است:

• اگر تعارض منافع قابل توجهی وجود دارد، باید آن را به سردبیر اعلام کنید.

• اگر تعارض منافع ممکن است باعث ایجاد سوگیری مثبت یا منفی قابل توجه در ارزیابی شما شود، بهتر است دعوت داوری را نپذیرید.

• همواره از قضاوت‌ها و انتقادات شخصی خودداری کنید و صرفاً خود مقاله را مورد ارزیابی قرار دهید. چنین رویکردی احتمال پذیرش سازنده نظرات از سوی نویسنده را افزایش می‌دهد و می‌تواند به بهبود کیفیت اثر منجر شود.

• تمامی سردبیران از شفافیت و صداقت داوران درباره تعارض منافع استقبال می‌کنند، حتی اگر در نتیجه ناچار باشند داور دیگری را جایگزین کنند.

در صورتی که درباره وجود تعارض منافع یا هرگونه مسئله اخلاقی مرتبط با مقاله نگرانی دارید، لطفاً از طریق ایمیل رسمی مجله با دفتر تحریریه تماس بگیرید.

 مراحل و زمان‌بندی فرایند داوری و انتشار مقالات در مجله
 

مراحل داوری و انتشار مقاله در مجله	میانگین زمان / آمار
از زمان ارسال مقاله تا تعیین داور	حدود ۱ هفته
دور اول داوری همتا	حدود ۱ ماه
زمان در نظر گرفته‌شده برای اصلاح و ارسال مجدد مقاله	حدود ۱ ماه
دور دوم داوری همتا	حدود ۱ ماه
تصمیم‌گیری نهایی	حدود ۱ ماه
نمونه‌خوانی و ویرایش، صفحه‌آرایی و آماده‌سازی نسخه اثباتی (Proof)	حدود ۳ هفته
زمان در نظر گرفته‌شده برای بررسی نسخه اثباتی توسط نویسنده و پاسخ به نظرات و پرسش‌ها	حدود ۱ روز
آماده‌سازی نسخه نهایی مقاله برای انتشار	حدود ۱ هفته
نرخ پذیرش	۳۰٪
نرخ رد	۶۰٪